الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
412
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
المقتل ، الفخرية در فقه . المنتخب فى الزيارة و الخطب و ديوان شعر و ديگر از رسالهها و از معاصران ما مىباشد . مؤلف گويد : از تأليفات او كتاب غريب الحديث الخاصة است اين كتاب را پيش از مجمع البحرين تأليف كرده است و ديگر كتاب جامع المقال فيما يتعلق باحوال الحديث و الرجال كتاب ارزندهاى است كه تحقيقات فراوانى در مشتركات الرجال و امثال آن دارد و شيخ محمد امين كاظمى بر اين كتاب حاشيه يا شرح ، نوشته و قابل ملاحظه مىباشد و در آغاز اين كتاب ، خود را فخر الدّين بن محمد على ، معرفى كرده است . فلاحظ « * » . از تأليفات او شرح الرسالة الاثنىعشريه فى الصلاة است كه اثنى عشرية شيخ حسن بن شهيد ثانى صاحب معالم را شرح كرده است . بديهى است كتاب مجمع البحرين از بهترين كتابهاست كه فخر الدّين با تأليف اين كتاب به تفسير لغتهاى غريب القرآن و لغتهاى غريب الحديث كه مربوط به خاصه است پرداخته و اينگونه تأليف در ميان عامه كه براى لغات حديث خود اقدام نمودهاند بسيار است و در ميان اماميه ، در چنان تأليفى ، هيچ عالمى بر فخر الدّين پيشدستى نداشته است . در عين حال وى در تهيه لغات حديث و امثال آن به ايراد همه لغتها نپرداخته است . فخر الدّين ، در آغاز كه به ايران آمد و عازم زيارت مرقد مطهّر حضرت رضا ( ع ) بود ، به تأليف اين كتاب پرداخت و خود و فرزندش حواشى زيادى بر آن نگاشتند « * * » . آرى
--> ( * ) مصفى المقال ، ص 350 مىنويسد : « نام پدر طريحى ، محمد على ( اسم مركب است ) بنابراين لفظ ابن ميان محمد و على ( محمد بن على ) چنانچه در امل الآمل آمد زياد خواهد بود و تصحيفى است كه از ناحيه او به وجود آمده است » . مؤلف اين كتاب هم به پيروى از امل الآمل وى را فخر الدّين بن محمد بن على معرفى كرده است و گويا امر به ( لاحظ ) اشاره به آن است كه شايد نام پدرش ، محمد على بوده باشد - م . ( * * ) فخر الدّين در آغاز مجمع البحرين مىنويسد : آنگاه كه مجاور بيت اللّه و آستان قدس رضوى بودم به كتابهائى در لغت و امثال آن دست يافتم سپس نام كتابها را متذكر شده و در آخر مرقوم مىدارد : تم هذا الكتاب بعون اللّه و حسن توفيقه على يد مؤلفه تراب اقدام المؤمنين فخر الدّين ولد محمد على -